ÇOK HAFİF HAVA ARAÇLARI YÖNETMELİĞİ
[S.H.Y.-6C)
BİRİNCİ KISIM
AMAÇ, KAPSAM, SORUMLULUK, SINIFLANDIRMA VE
TANIMLAR
AMAÇ :
MADDE-1: 2920 Sayıli Türk Sivil Havacılık Kanununa
dayanılarak hazırlanan bu yönetmeliğin amacı; Türkiye Hava Sahası içerisinde
uçacak çok hafıf hava araçlarının standartlarını, işletme faaliyetlerini ve
uçuş kurallarını düzenlemektir.
KAPSAM :
MADDE-2 : Bu Yönetmelik; çok hafıf hava araçları
ile uçmak ve uçurmak için izin ve işletme ruhsatı almak üzere müracaat edecek,
gerçek ve tüzel kişilerde aranılacak şartları, izin ve işletme ruhsatı
verilinesine ait esasları ve bu tür faaliyetlerde uygulanması zorunlu usul ve
standartları kapsar
SORUMLULUK :
MADDE - 3 : Bu yönetmeliğin uygulanmasından; çok
hafif hava araçlarıyla uçan şahıslar, eğitim ve ticari amaçlarla ilgilenen
gerçek ve tüzel kişiler, takip ve kontrolünden ise; Ulaştırma Bakanlığı ve/veya
yetki verdiği kurum ve/veya kuruluşlar sorumludur.
SINIFLANDIRMA
:
MADDE
- 4 : Çok Hafif Hava
Araçları genel olarak motorlu ve motorsuz olmak üzere iki kısma ayrılır:
a. Motorlu Çok Hafıf Hava Araçları
(Mikrolight)
(1) Sabit
Kanatli Hava Araçları (Ultralight)
(2) Döner
Kanatlı Hava Araçları (Cayrokopter)
(3) Motorlu
paraşüt (Powerchute)
(4) Motorlu
Yamaç paraşüt (Powered Paxagliding)
(a) Ayakla
İnilen
(b) İniş
Takımlı
(5)
Motorlu Yelkenkanat (Powered
Hangliding)
(a) Ayakla
İnilen
(b) İniş
Takımlı
b. Motorsuz Çok Hafıf Hava Araçları
(1)
Yamaçparaşüt
(2)
Yelkenkanat
TANIMLAR :
MADDE
- 5 :Bu yönetmelikte geçen;
Bakanlık ; Ulaştırma Bakanlığını
Sivil
Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ; 'I~.irk Hava sahasında 2920 sayıli kanun çerçevesinde verilen
yetkileri en üst düzeyde kullanan otoriteyi,
Türk Hava
Kurumu (THK) ;
Uluslararası Havacılik Federasyonu (FAI)'nun aktif üyesi olan ve Türkiye'yi
FAI' de temsil eden ve Türkiye'nin Havacılik Federasyonu yükümlülüğünü taşıyan
yetkili kurumu,
Uluslar
arası Havacılık Federasyonu (FAI) ; Havacılık faaliyetlerinin dünya çapında gelişmesini sağlayan ve
sportif havacılık konusunda dünyada en üst derecede yetkili organı,
Sporcu
Lisansı;
Uluslararası Havacılık
Federasyonunun düzenlemiş olduğu
Uluslararası Yarışmalara katılabilmek için sporcuların almak zorunda oldukları
FAI Sporcu Lisansını, (Bu lisans FAI adına
Türkiye'de Türk Hava Kurumu tarafından
verilmektedir.)
Hava Aracı ; Motorlu ve motorsuz olarak havalanabilen
ve muayyen bir mesafe kat edebilme kabiliyetine sahip olan hava araçlarını,
Kayıt : Çok hafıf hava araçlarının tescil ve
kayıt bilgilerini,
Çok Hafif
Hava Araçları [ÇHHA) ;
Havadan ağır, hareket halinde iken, havanın, aerodinamik yapısı üzerine etkisi ile havada dinamik olarak tutunabilen
ve aşağıda belirtilen limitlerde uçan motorlu ve motorsuz hava araçlarını, * Motorluların
maksimum ağırlığı 495 Kg., * Motorsıızların maksimum ağırliğı 70.5 Kg., *
Maksimum kalkış ağırlığına göre minimum sürati 65 Km/h. (35 knot) altında olan,
* 10.000 feet'in altında uçabilen (Bu irtifanın üzerindeki uçuşlar özel
teçhizata-tabi; hava araçlarıdır.
Sabit Kanat
/SK) ; Taşıyıcı
yüzeyi gövdeye en az iki yerden sabitlenmiş ve hareketli kumanda yüzeyleri ile
3 eksende kumanda edilebilen çok hafıf hava araçlarını (Ultralight gibi),
Döner Kanat
(DK); Kaldırma
gücünün tamamını veya önemli bir bölümünü rotor sisteminden alan çok hafıf hava
aracını (Mikro Helikopter, Cayrokopter),
Motorlu
Paraşüt (MP) ; Sert bir ana yapıya sahip olmayan
taşıyıcı yüzeyin (motorsuz uçma kabiliyeti olmayan) iniş takımlı, gövdeye
sabitlenmiş, kendisini havaya çıkarabilecek ve havada tutunmasını sağlayacak
motor tertibatı bulunan çok hafıf hava araçlarını,
Yelkenkanat
(YK) ; Elde
taşınabilen, tepeden koşarak, yerden
vinç veya motorlu yelkenkanat römorkunda havalanabilen pilot ağırlık merkezinin
yerini değiştirmesiyle 2 eksende kumanda edilebilen ve pilotun bacaklarının
enerjisi ile inebilen sert bir yapıya sahip çok hafıf hava araçlarını,
Motorlu
Yelkenkanat (MYK) ;
Kendisini karadan (tekerlekli), sudan (botlu veya floturlu), kardan (kızaklı) kaldıran ve havada
tutunmasını sağlayan motor
tertibatı oları hareketli kumanda yüzeyleri ile 2 eksende kumanda edilebilen
ağırlık merkezi hareketli çok hafif hava araçlarını,
Tandem
Yelkenkanat (TYK) ;
Pilot harici yolcu taşıyabilecek donanıma sahip yelkenkanattır.
Yamaçparaşüt
(YP) ; Sert bir
yapıya sahip olmayan, elde taşınabilen, tepeden koşarak veya yerden vinç ile
havalanan, pilotun kubbeye bağli kontrol iplerini çekmesiyle 2 eksende kumanda
edilebilen ve pilotun bacaklarının enerjisiyle inebilen çok hafif hava
araçlarını,
Motorlu
Yamaçparaşüt (MYP) ; Sert
bir ana yapıya sahip olmayan, kendisini havaya çıkarabilecek ve havada
tutunmasını sağlayacak motor tertibatı bulunan çok hafıf hava araçlarını,
Tandem
Yamaçparaşüt (TYP) ;
Pilot harici yolcu taşıyabilecek donanıma ve özelliğe sahip yamaçparaşütünü,
Microlight ; Motorlu yelkenkanat, motorlu
yamaçparaşütü, cayrokopter, motorlu paraşüt ve ultralight türü motorlu çok
hafıf hava araçlarını,
Hava Parkı ; Motorlu çok hafıf hava araçlarının uçuş
yapabilmesi için, havaalanı niteliğinde olmayıp satıhları kaplamak zorunluluğu
olmayan fakat en az EK-A' daki boyutlara sahip, yüzey olarak uçuşa elverişli,
performansı uygun hava araçlarının suya, karaya, kara ve/veya buza iniş
kalkışlarında kullanılabilecek nitelikte izin alınmış sahaları,
Uçuş Parkı ; Motorsuz çok hafıf hava araçlarının
uçuş yapabilmesi için kalkışa müsait en az EK-B'deki özelliklere uygun kalkış
yerlerini,
Alçak Tepe
Uçuşları ; Düzgün bir
arazi üzerinde yere yakın olarak (yerden en fazla 50 metre) yapılan uçuşları,
Başlangıç
Tepesi ; YP
içinl00-600 metre~ YK için 50-250 metre arasındaki yükseklikleri, ifade eder.
İKİNCİ KISIM
ÇOK HAFİF HAVA ARAÇLARININ KAYIT, TESCİL,
UÇUŞ ŞARTLARI, UÇUCULARDA ARANILACAK ÖZELLİKLER, LİSANS SINIFLANDIRMALARI,
LİSANS YENİLEME, UÇUŞ KAİDELERİ VE
TECHİZATI
KAYIT, TESCİL VE UÇUŞA ELVERİŞLİLİK :
MADDE
- 6 : Çok hafıf hava
araçlarının kayıt, tescil ve uçuşa elverişlilikleri ile ilgili işlemler aşağıya
çıkarılmıştır.
a. ÇHHA'nın Ulaştırma Bakanlığı veya yetki
verdiği kurum veya kuruluşça kayıtlarının tutulması zorunludur. Motorlu
ÇHHA'nın tescilleri yapılır. Bu maksatla istenen dilekçe örneği ve önceden
hazırlanması gereken belgeler EKC ve D' ye çıkarılmıştır.
b. ÇHHA'larına uçuşa elverişlilik
sertifıkası verilebilmesi için yetkili imalatçı fırmanın o hava aracı ile
yapmış olduğu son kontrol belgesi ve uçabileceğini belirten belge yeterlidir.
Yetkili imalatçı fırmadan söz konusu belge alınamadığı veya aracın amatör
olarak yerli veya yabancı kişi veya kuruluşça imali halinde Bakanlığın yetki
verdiği kurum veya kuruluşça yapılacak veya yaptırılacak kontrol sonucuna göre
işlem yapılir.
c. ÇHHA'nın uçuşa elverişlilik
sertifıkaları; hava araçlarının bakım el kitaplarında öngörülen bakımları
yetkili kademe tarafından yapılip hava aracının defterine işlendiği ve
işletmeci tarafından beyan edildikten sonra motorsuzlar için 2 yılda bir,
motorlular ve tandemler için yılda bir defa, Bakanliğın yetki verdiği kurum
veya kuruluşça yenilenir.
UÇUŞ
ŞARTLARI :
MADDE
- 7 : Çok hafıf hava araçları
sivil havacılık otoriteleri tarafından önceden izin verilmiş hava sahalarında
serbestçe uçabilirler. Diğer uçuş şartları aşağıda belirtilmiştir.
a. Eğitimde, öğretmen kontrolü ' haricinde,
sertvxkası veya lisansı olmayanlar yalnız uçuş yapamaz.
b. Uçuşlar, görerek uçuş şartlarında gün
doğızmu ile gün batımı arasında yapılır.
c. Motorsuz çok hafıf hava araçları için en
az 2 km., motorlular için en az 3 Km. yatay görüş olmalıdır.
d. Dikey gelişmeli bulutlar hariç diğer
bulutlara yatay olarak 1000 feet, dikey olarak 300 feetten fazla yaklaşılmaz.
e. Uçuşlar, çok hafıf hava araçlarının uçuş
el kitaplarında belirtilen limitleri dahilinde yapılir.
f. Çok hafıf hava araçlarının pilotları,
diğer hava araçlarını gözetlemek, onlardan kaçınmak ve uçuş kabiliyeti yönünden
kendinden daha az kabiliyetteki hava araçlarına geçiş önceliği tanımak
zorundadırlar.
g. İl, ilçe ve diğer yerleşim bölgeleri ile
açık hava toplantıları üzerinde yetkili otoriteden özel izin alınmadıkça uçuş
yapılamaz.
h. Havaalanları ve terminal kontrol
sahalarında, o bölgenin kontrolünden sorumlu otoritelerden izin almadan uçuş
yapılamaz.
ı- Askeri bölgeler, yasak ve tahditli
sahalar ile fotoğraf çekilmesi yasak alanlar üzerinde yetkili otoritelerden
izin alınmadan uçuş yapılamaz.
i. Tandem uçuşlarında koltuk sigortası,
motorlu uçuşlarda ise koltuk sigortası ile birlikte 3 üncü şahıslara karşı mali
mesuliyet sigortası yaptırılmadan uçuş yapılamaz.
j . Tandem uçuşlarında telsizli yer emniyet
görevlisi bulundurulmadan uçuş yapılamaz.
k. Motorlu ÇHHA'larında VHF bant telsiz
bulundurmak zorunludur.
1. Motorsuz çok hafıf hava araçlarının
kullanacağı hava parkının özellikleri
EK-B' de
belirtilmiştir.
UÇUCULARDA
ARANACAK ÖZELLİKLER
MADDE
- 8 : Çok hafif hava araçları
ile uçacak kişilerde başlangıçta aranılacak genel özellikler aşağıda
belirtilmiştir.
a. Motorlu
ve motorsuz hava araçlarında sertifıka alabilmek için 16, lisans alabilmek için
17 yaşından gün almış olmak. Reşit olmayan kişiler kanuni velilerinin onayını
almak zorundadırlar.
b. Öğrenci
pilotlar için en az ilköğretim diğer pilotlar için en az lise veya dengi okul
mezunu olmak
c. Tam
teşekküllü hastaneden ICAO Ek-1'de belirtilen sağlik standartlarına
Kısım-3'teki standartlar dahilinde uygun rapor almak.
ÇHHA LİSANS
VE SERTİFİKALARI :
MADDE
- 9 : Lisans ve/veya
sertifıka almak isteyen kişiler, lisans ve/veya sertifikalarını Bakanlığın
eğitim için onay ve yetki verdiği kurum veya kuruluşlar aracılığıyla almaları
zorunludur.
MADDE
- 10 : Motorsuz
ÇHHA ile uçacak kişilerin alabilecekleri lisans ve/veya sertifikalar aşağıda
belirtilmiştir.
a.
Öğrenci
pilot sertifıkası
b. Pilot lisansı
b.
Tandem pilot
lisansı
d. Öğretmen sertifıkası
e. Tandem öğretmen sertifıkası
MADDE
- 11 : Motorlu çok hafıf
hava araçları ile uçacak kişilerin alabilecekleri lisans ve/veya sertifıkalar
aşağıda belirtilmiştir.
a. Pilot
lisansı
b. Ticari
pilot lisansı
c.
Öğretmenlik sertifıkası
ÖĞRENCİ
PİLOT SERTİFİKASI :
MADDE
- 12 : YP ve/veya YK ile
uçacak adaylar, yönetmeliğin ilgili maddelerinde açıklanan temel eğitimi
başarıyla tamamladıklarında, başlangıç temel eğitimi aldığına dair öğrenci
pilot sertifikası verilir.
ÇHHA ÖĞRENCİ
PİLOT SERTİFİKA EĞİTİMİ :
MADDE
- 13 . Motorsuz ÇHHA ile
uçacak kişilerin başlangıç sertifıkası alabilmeleri için aşağıda belirtilen
eğitimi almaları gerekmektedir.
a.
Yetkilendirilmiş bir sportif havacılik okulunda toplam 22 saatlik nazari ders
ile uygulamali yer eğitiminden sonra en az 10 uçuş yaptırılır.
b. Derslerin
isimleri ve içeriği aşağıya çıkartılmıştır. Bu derslerin sonunda yapılacak
sınavdan 100 üzerinden (emercensi usuller sınavından tam puan) en az 70 puan
almış olmak şarttır.
[1)
Aerodinamik . Aerodinamik
kuwetler ve bunların etkileri, kaldırma kuweti, sürükleme, yerçekimi kuweti,
kumandaların etkileri, uçuş prensipleri.
(2)
Meteoroloji : Atmosfer ve
katmanları, hava, hava basıncı, ısı, rüzgarlar, bulutlar, cephe sistemleri,
termal hava, yamaç rüzgarları, kaldırıcı ve bastırıcı cereyanlar.
(3) Uçuş
yapılacak motorsuz ÇFiHA'nın performans bilgileri: Kullanılan malzemelerin niteliği,
ölçüleri, ağırlik, svrat ,rüzgar limitleri ve diğer performans bilgileriyle
yardımcı diğer teçhizatlar.
(4) Yer
çalışması . Kalkış
hazırlığı, kubbe/kanat kontrolü, düzeltmeler, 50 metrenin altındaki tepelerden
eğitim ve kontrol uçuşları iniş taklası (YP için)
5) Emercansi
kurallar . Uçuşta,
inişte, inişten sonra karşılaşılabilecek durumlar. Emercensi usuller sınavında
% 100 başarı şarttır.
(6)
Pratik uçuş kuralları ve uçuş emniyeti: Güvenlik, hava koşulları, bakım.
(7) Sevk ve
idare : Kanat
kontrolüyle ilgili ilkeler
(8) Hava
fizyolojisi ve hava trafik kuralları : Hava fızyolojisinin temel özellikleri, temel hava trafık
kuralları.
(9) İlk
yardım: Genel ilk
yardım bilgileri.
Yukarıda
belirtilen eğitimleri alanlar "Motorsuz ÇHHA Öğrenci Pilot
Sertifikası" almaya hak kazanırlar. Motorsuz ÇHHA Öğrenci Pilot
Sertifıkası; Bakanlığın yetki verdiği sportif havacılık okulu tarafından
verilir.
c.
İmtiyazları : Bu talimat hükümlerine uymak şartıyla bir "Motorsuz ÇHHA
Öğrenci Pilot Sertifıkası" sahibinin kazanmış olduğu imtiyazlar şunlardır.
(1) Eğitim
tipi Motorsuz ÇHHA ile uçabilir.
(2) YP için
en fazla 600 m.lik, YK için 250 m.lik yüksekliklerden çıkış yapabilir.
(3) YP için
12, YK için 20 knot'un altındaki rüzgarlarda uçuş yapabilir.
MOTORSUZ
ÇHHA PİLOT LİSANSI:
MADDE
- 14 : Motorsuz
ÇHHA ile uçulan hava aracının teknik kitaplarında belirtilen koşullarda uçuş
yapabilecek, yarışmalara katılabilecek kişilerin "ÇHHA Pilot
Lisansı"na sahip olmaları gereklidir.
MOTORSUZ
ÇHHA PİLOT LİSANSI EĞİTİMİ :
MADDE
- 15 : Motorsuz
ÇHHA pilot lisansının alınabilmesi için aşağıda belirtilen sertifka, bilgi ve
eğitimin alınmış olması şarttır.
a. Motorsuz
ÇHHA Öğrenci Pilot Sertifıkasırıa sahip olmak.
b. Motorsuz
ÇHHA ile uçuş yapacak kişilerin pilot lisansı alabilmesi için görmeleri gereken
uçuş eğitimleri aşağıya çıkarılmıştır:
(1) Birinci
safha uçuş eğitimi : Yelken uçuşu. Bu safhada YP' de 100 m.nin vzerinde asgari
30 uçuş (en az 5 saat), YK' da ise 20 uçuş (en az 6 saat) yaptırılır.
(2) İkinci
safha uçuş eğitimi : Termik ve türbülanslı koşullarda uçuş. Bu safhada 100
metrenin üzerindeki tepelerden YP' de 50 uçuş (en az 10 saat uçuş ve toplam 8
uçuşta asgari 2 saat termal yelken uçuşu ve toplam 8 uçuşta asgari 2 saat sırt
hattı yelken uçuşu), YK' de ise 20 uçuş (en az 9 saat) yaptırılır.
(3) Üçüncü
safha uçuş eğitimi : Seyrüsefer uçuşu, Bu safhada YP' de 20 uçuş (en az 5 saat
ve muhtelif kaldırıcı içinde 15 Km'lik iki uçuş), YK' de ise 15 uçuş (en az 10
saat) yaptırılır.
c. Motorsuz ÇHHA Pilot Lisansı alacak
kişilerin görmeleri gereken teorik eğitim en az 30 saattir. Bu derslerin
sonunda yapılacak sınavdan 100 üzerinden %80 başarı sağlanması şarttır.
Okutulacak dersler;
(1)
Aerodinamik
(2) Meteoroloji
(3) Uçuş yapılacak aracın performans
bilgileri
(4) Hava fizyolojisi: Isı, basınç ve
oksijenin vücuda etkileri.
(5) Hava trafık kuralları: Yol hakkı
kaideleri, terminal sahaları, telsiz konuşma usulleri
(6) Uçuş planlaması ve emniyeti: Havacılık
haritalarının incelenmesi, kullanılması ve temel seyrüsefer bilgileri.
(7) Sevk idare ve yedek açma
(8) Emercensi kurallar (Emercensi usuller
sınavından % 100 başarı şarttır.)
(9) Haritacılık ve seyrüsefer ( 10) İlk
yardım
Yukarıda
belirtilen eğitimleri alanlar "Motorsuz ÇHHA Pilot Lisansı" almaya
hak kazanırlar. Motorsuz ÇHHA Pilot Lisansı için gerekli belgeler, Bakanliğın
yetki verdiği sportif havacılık okulu tarafından hazırlanır. Bakanlık veya
Bakanlığın yetki verdiği kurum veya kuruluşça onaylanır.
d.
İmtiyazlar : Bu talimat
hükümlerine uymak şartıyla bir "Motorsuz ÇHHA Pilot Lisansı"
sahibinin imtiyazları şunlardır.
(1) Eğitim,
orta düzey ve performans tipi motorsuz ÇHHA ile limitleri dahilinde uçuş
yapabilir.
(2) Emniyet
sınırları içinde her türlü yüksekliklerden uçuş ve seyrüsefer uçuşu yapabilir.
(3) FAI
sporcu lisansı almak suretiyle Motorsuz ÇHHA yarışmalarına katılabilir.
MOTORSUZ
ÇHHA TANDEM PİLOT LİSANSI :
MADDE
- 16 : Motorsuz
Tandem ÇHHA ile ikinci bir kişiyi uçuracak pilotun "Motorsuz ÇHHA Tandem
Pilot Lisansı"na sahip olması şarttır.
MADDE
- 17 : Motorsuz
Tandem ÇHHA ile ikinci bir kişiyi uçuracak pilotların tandem lisansı
alabilmeleri için aşağıda belirtilen lisans, uçuş, bilgi ve eğitinıe sahip
olmaları gereklidir :
a) Motorsuz
ÇHHA pilot lisansına sahip olmak.
b) YP için
toplam 160 uçuş (en az 40 saat), YK için toplam 100 uçuş (en az 50 saat)
yapmak.
c)
Yetkilendirilmiş bir sportif havacılık okulunda uygun programa göre yapılmış
uçuş eğitimini almış olmak.
(1) Tandem
YK'a intibak maksadıyla yolcusuz en az iki uçuş yapmak.
(2) Tandem
öğretmeni ile birlikte yolcu ve pilot olarak en az 10 sorti uçuş yapmak.
d) Motorsuz
tandem pilot lisansı alacak kişilerirı görmeleri gereken teorik eğitim en az 8
saat olup, aşağıya çıkartılmıştır. Bu derslerin sınavından 100 üzerinden % 80
başarı sağlamak şarttır.
(1) Uçuş
yapılacak motorsuz tandem ÇHI~A'nın performans bilgileri.
(2) Uçuş
planlaması ve tekniği (Yolcu hazırlama, kontroller, yolcu brifngi)
(3) Yolcu ve
uçucuların psikolojik ve fziksel durumları.
(4)
Emercansi kurallar (Kalkış, uçuş ve inişte dikkat edilecek kurallar. )
Yukarıda
belirtilen eğitimleri almış olanlar "Motorsuz ÇHHA Tandem Pilot
Lisansı" almaya hak kazanırlar. Motorsuz tandem pilot lisaı~ısı için
gerekli belgeler, Bakanlığın yetki verdiği sportif hâvacılık okulu tarafından
hazırlanır ve Bakanlığın yetki verdiği kurum ve kuruluşlarca onaylanır.
e)
İmtiyazlar . Bu talimat hükümlerine uymak şartıyla bir "Motorsuz ÇHHA
Tandem
Pilot
Lisansı" sahibinin imtiyazları şunlardır;
(1) Motorsuz
Tandem ÇHHA ile yolcu taşıyabilir,
(2) Motorsuz
Tandem ÇHI~A'nın limitlerinde kalkış yapabilir, (3) Emniyetli her türlü
yüksekli~lerden uçuş yapabilir.
ÖĞRETMENLİK
SERTİFİKASI :
MADDE
- 18 : Motorlu ve
motorsuz ÇHHA uçuşlarında bir pilotun öğretmenlik yapabilmesi için Ulaştırma
Bakanlığırıca yetkilendirilen kurum veya kuruluştan "Motorlu ve/veya
Motorsuz ÇHHA Öğretmen Sertifıkası" alması zorunludur. Bir öğretmen
sertifıkasının verilebilmesi için pilotun;
a. Motorlu
ve/veya motorsuz ÇHHA Pilot Lisansına sahip olması,
b. 18
yaşından gün almış olması,
c. Lise veya
dengi okul mezunu olması şarttır.
MADDE
- 19 :
a. Motorsuz
ÇHHA'nda öğretnıenlik kursuna başlayabilmek için adaylarırı;
YP' de
toplam 110 uçuş (en az 20 saat ve ayrıca 15 km'nirı üzerinde 2 seyrüsefer uçuşu
olması gerekir.) YK' de toplam 55 uçuş (en az 25 saat ve ayrıca 15 km'nin
üzerinde 2 seyrüsefer uçuşu olması gerekir.) yapmış olnıaları Şarttır.
b. Motorlu
ÇHHA'nda Öğretmenlik kursuna başlayabilmek için . adayların;
MYP için
toplam 125 sorti, en az 60 saat uçuş (bu uçuşların içerisinde 30 km'nin
üzerinde en az 3 bacaklı değişik yönlere en az 5 seyrüsefer uçuş şartı aranır.)
SK, DK, MP ve/veya MYK için toplam 240 saat uçuş (bu uçuşların içerisinde 70
Km'nin üzerinde en az 3 bacaklı değişik yönlere 10 seyrüsefer uçuş şartı
aranır) yapmış olmalidır.
c. Uçuş
Eğitimi; Motorsuz
ÇHHA'nda öğretmenlik sertifıkası alacak kursiyerler, öğretmen nezaretinde iki
dönem başlangıç kurs eğitimi kursiyerlerini sertifıka seviyesine kadar, motorlu
ÇHHA'nda ise en az 2 kursiyeri lisans seviyesine kadar eğitmek ve "d"
fıkrasında belirtilen teorik eğitimi tamamlamak zorundadırlar. Ayrıca YP' de
toplam 100 uçuş (bu uçuşların içinde en az 30 saat ve 20 Km'nin üzerinde 5
seyrüsefer şartı aranır.), YK' de toplam 65 uçuş (bu uçuşların içinde en az 40
saat ve 30 Km'nin üzerinde 3 seyrüsefer şartı aranıi-). MYP' de en az 2 kez 20
km'nin üzerinde 3 bacaklı değişik yönlere seyrüsefer uçuşu, SK, DK, MP ve/veya
MYK' de en az 30 saat çift kumand, 10 saat yalnız uçuş yaptırılır.
d. Teorik
Eğitim : Öğretmenlik
sertifıkası alacak kişilerin görmeleri gereken teorik eğitim ;
Motorlu ve /
veya Motorsuz ÇHHA'nda en az 27 saat, nazari ders verilecek olup, detay
konuları aşağıya çıkarılmıştır. Bu derslerin sınavından 100 üzerinden %80
başarı sağlanması şarttır.
(1) Aerodinamik
(2) Meteoroloji
(3) Genel havacılık kuralları
(4) Hava fızyolojisi
(5) Emercensi kurallar (Emercensi usuller sınavında % 100 başarı
şarttır.)
(6) Haritacılık ve seyrüsefer
(7) Uçuş planlaması ve emniyeti: Havacılık haritalarının incelemesi
ve temel seyrüsefer bilgileri.
(8) Öğretim prensipleri, öğretmen ve
pilot özellikleri, öğretmen öğrenci ilişkileri
(9) Hava traf'ık konuşma usulleri
Yukarıda
belirtilen eğitimleri alanlar "Motorlu ve / veya Motorsuz ÇHHA Öğretmenlik
Serti~kası" almaya hak kazanırlar. Öğretmenlik sertifıkası için gerekli
belgeler Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim veren okul tarafından hazırlanır ve
Bakanlığın yetki verdiği sportif havacılık kurum veya ktıruluşu tarafından
onaylanır.
MOTORSUZ
TANDEM ÇHHA ÖĞRETMEN PİLOT SERTİFİKASI :
MADDE
- 20 : Motorsuz
Tandem ÇHHA uçuşlarında öğretmenlik yapılabilmesi için motorsuz tandem ÇHHA
öğretmen sertifıkası alınması şarttır.
MADDE
-21 . Bir öğretmen adayına
tandem öğretmenlik sertifıkasınırı verilebilmesi için;
a. Tandem
pilot lisansına sahip olmak.
b. Lise veya
dengi okul mezunu olmak.
c. TYP
öğretmenliği için en az 100 TYP uçuşu, TYK öğretmenliği için en az SO TYK uçuşu
bulunmak.
d. Uçuş
eğitimi : Motorsuz tandem ÇHHA ile yolcu ve pilot olarak en az 4 uçuş
yaptırılır. Ayrıca öğretmen pilot nezaretinde en az 2 öğrenciyi tandem pilot
lisans seviyesine kadar eğitmesi istenir.
e. Teorik
eğitim . Motorsuz tandem ÇHHA öğretmenlik sertifıkası alacak kişilerin
görmeleri gereken teorik eğitim en az 15 saattir. Bu derslerin sınavından 100
üzerinden %80 başarı sağlanması şarttır.
(1)
Aerodinamik
(2)
Meteoroloji
(3) Tandem
ÇHHA performans bilgileri ve ekipman
(4) Uçuş
planlaması ve tekniği (hazırlık, kontroller, yolcu eğitimi) (5) Yolcu ve
uçucuların psikolojik ve fıziksel faktörleri
(6)
Emercansi kurallar (Kalkış, uçuş ve inişte dikkat edilecek kurallar)
(7) Öğretim
prensipleri, öğretmen ve pilot özellikleri, öğretmen öğrenci ilişkileri.
Yukarıda
belirtilen özelliklere ha.iz olanlar "Tandem ÇHHA Tandem Öğretmen Pilot
Serti ıkası" almaya hak kazanırlar Tandem ÇHHA öğretmen sertifıkası için
gerekli belgeler, Bakanlığın yetki verdiği sportif havacılık okulu tarafından
verilir.
MOTORLU ÇHHA
PİLOT LİSANSI :
MADDE
- 22 : Motorlu ÇHHA ile
uçacak kişilerin "Motorlu ÇHHA Pilot Lisansı"na sahip olmaları
şarttır.
MADDE
- 23 : Motorlu ÇHHA ile
uçacak kişilerin lisans alabilmeleri için aşağıda belirtilen bilgi ve eğitimi
almış olmaları gerekir. Motorlu yamaçparaşütü eğitimi almak isteyenlerin YP
pilot lisansına sahip olmaları şarttır.
a.
Bakanlıkça yetki verilmiş bir sportif havacılık kuruluşunda onaylanmış programa
göre yapılmış uçuş eğitimi görmek. Motorlu ÇHHA'nda uçacak kişilerin lisans
alabilmek için görmeleri gereken uçuş eğitimleri SK, DK, MP ve/veya MYK için
toplam 25 saat, MYP için 25 sorti/ 10 saattir. Uçuş eğitimi iki safhada
tamamlanır.
(1) Birinci
safha eğitimi :
Sertifıkalı bir öğretmen nezaretinde;
* SK, DK, MP
ve/veya MYK için 10 saat kalkış, tırmanış, dönüş, düz uçuş, süzülüş ve iniş
(meydan turunda) eğitimi, 4 saat emercensi eğitimi ile bu eğitimler esnasında
en az 35 normal iniş-kalkış yapması gerekir. 14 saatlik uçuşun sonunda
öğrencinin yalnız uçuşa bırakılması gerekir. MYP için, 10 uçuş/2 saat temel
uçuş ( kalkış, tırmanış, düz uçuş, dönüşler, meydan turu) ve S
uçuş / 2
saat emercensi çalişmaları yapmış olması gerekir.
(2) İkinci
safha eğitimi :
Sertifıkalı bir öğretmen nezaretinde; SK,
DK, MP
ve/veya MYK ıçın;
- 5 saat
meydan turu ve emeroBxısi eğitimi,
- 5 saat
seyrüsefer ( en az 35 km'lik çift kumand~ile 10 km'lik yalnız uçuş) eğitim
uçuşu ile,
- Safha
eğitimi süresince 200 m. yükseklikten 30 m. toleransla belirlenen noktaya
başarılı iniş eğitimi yaptırılır.
- MYP için
10 uçuş/6 saat seyrüsefer uçuşları (en az 2 kez 20 km'nin üzerinde 2 bacaklı
değişik yönlere) yaptırılır.
b. Motorlu
ÇHHA Pilot Lisansı alacak kişilerin görmeleri gereken teorik eğitim en az 27
saattir. Bu derslerin sınavından 100 üzerinden %80 başarı sağlanması şarttır.
(1)
Aerodinamik, (2) Meteoroloji,
(2) Uçuş
yapılacak aracın performans bilgileri,
(4) Hava
fızyolojisi,
(5) Genel
havacılık kuralları,
(6)
Haritacılık, uçuş planlaması ve uçuş emniyeti,
(7) Hava
trafık kuralları ve konuşma usulleri,
(8)
Emercensi kurallar ve ilk yardım. (Emercensi usullerden % 100 başarı şarttır.)
(9) Kaza
kırım,
(10) Motor
ve pervane bakımı ve kontrolü
(11) Gövde
kontrolü,
(12) İlk
yardım.
Yukarıda
belirtilen eğitimleri alanlar ve özelliklere haiz olanlar "Motorlu ÇHHA
Pilot Lisansı" almaya hak kazanırlar. Motorlu ÇHHA pilot lisansı için
gerekli belgeler, Bakanlığın yetki verdiği sportif havacılık okulu tarafından
hazırlanır Bakanlık ve/veya Bakanlığın yetki verdiği kurum veya kuruluşça
onaylanır.
c.
İmtiyazları : Bu talimat hükümlerine uymak şartıyla ticari amaç dışında
"Motorlu ÇHHA Pilot Lisansı" sahibi Motorlu ÇHHA'nın limitleri
dahilinde uçuş yapabilir.
MOTORLU ÇHHA
TİCARİ PİLOT LİSANSI :
MADDE
- 24 : Motorlu
ÇHHA ile ticari amaçla uçacak kişilerin "Motorlu ÇHHA Ticari Pilot
Lisansı"na sahip olmaları şarttır.
MADDE
- 25 : Motorlu ÇHHA ile
ticari amaçla uçacak kişilerin aşağıda belirtilen uçuş, bilgi ve eğitime sahip
olmaları gerekmektedir :
a. Motorlu
ÇHHA pilot lisansını aldıktan sonra, en az ;
MYP için 50
saat uçuş (bu uçuşların içerisinde en az 40 Km'nin üzerinde 5 seyrüsefer uçuş
şartı aranır), SK, DK, MP ve/veya MYK için 100 saat uçuş (bu uçuşların
içerisinde en az 70 Km.nin üzerinde 10 seyrüsefer uçuş şartı aranır.) yapmış
olmaları şarttır.
b. Bir
sportif havacılik kuruluşunda uygun programa göre yapılmış uçuş eğitimi görmek,
Motorlu ÇHHA ticari pilot lisansı alacak kişilerin lisans alabilmek için
görmeleri gereken uçuş eğitimleri MYP için en az 10 saat, SK ve DK, MP ve/veya
MYK için en az 30 saattir.
(1) MYP'
lerle ilgili uçuşların 10 saati:
* 2 saat
yolcu taşıma
* 3 saat
pano çekme * 2 saat döviz atma
* 3 saat
paraşütçü atma eğitimini içerir.
(3) SK,DK,
MP ve/veya MYK'larla ilgili uçuşların 20 saati:
* 2 saat
yolcu taşıma
* 3 saat
pano çekme * 2 saat döviz atnıa
* 3 saat paraşütçü
atma
5 saat alçak
uçuş ve zirai ilaçlama (ihtiyaca göre)
* 5 saat
römork çekme uçuşları içerir.
c. Motorlu
ÇHHA ticari pilot lisansı alacak kişilerin görmeleri gereken teorik eğitim en
az 20 saattir. Bu derslerin sınavından 100 üzerinden %80 başarı sağlamak
şarttır.
(1) Uçuş
yapılacak hava aracının performans bilgileri,
(2) Genel
havacılık kuralları,
(2) Hava
traf'ık konuşma usulleri,
(4) Hava
fızyolojisi,
(4)
Emercensi kurallar, (Emercensiden %100 başarı şarttır.)
(6) Motor ve
pervane bakımı ve kontrolü,
(7) Gövde
kontrolü,
(8)
Haritacılık, uçuş planlaması ve uçuş emniyeti,
(9) Kaza
kırım,
Yukarıda
belirtilen özelliklere haiz olanlar ~~Motorlu ÇHHA Ticari Pilot Lisansı"
almaya hak kazanırlar. Motorlu ÇHHA ticari pilot lisansı için gerekli belgeler
Bakanlığın yetki verdiği sportif havacılık okulu tarafından hazırlanır ve
Bakanlığın yetki verdiği kurum ya da kuruluşça onaylanır.
d.
İmtiyazlar : Bu talimat hükümlerine uymak şartıyla bir "Motorlu ÇHHA
Ticari Pilot Lisansı " sahibi kullandığı aracın limitleri dahilinde ticari
amaçlı uçuş yapabilir.
LİSANSLARIN
YENİLENMESİ :
MADDE
- 26 : ÇHHA pilot
lisansları 24 ay için geçerlidir. Gerekli sağlık şartlarına uygunluğunu sağlık
raporu ile belirleyen ve son 6 ay içinde YP veya YK'lar için en az 3 sorti ve
toplam 1 saat, TYP veya TYK ve motorlu ÇHHA için en az 6 sorti ve toplam 2 saat
uçuş yapıldığının yetkilendirilmiş bir sportif havacılik kuruluşunca
belgelenmesi halinde Bakanlığın yetki verdiği kurum veya kuruluşça yenileme
işlemi yapılır.
UÇUŞ
ALETLERİ VE TEÇHİZATI :
MADDE
- 27 : ÇHFiA
uçuşlarında hava araçlarında bulunması tavsiye edilen uçuş aletleri; altimetre,
variometre, sürat saati, devir saati, hararet saatleri, takometre, telsiz gibi
aletler ile aracın ve uçuşun gereksinimine göre renkli sis kutusu, pusula,
harita, bot, eldiven, gözlük, bıçak, mevsime göre uygun giysi gibi
teçhizatlardır.
Motorsuz
ÇHHA ile yapılan uçuşlarda kullanılması gereken zorunlu teçhizatlar; koruyucu
başlık, yedek paraşüt, bot ve telsiz. Tandem uçuşlarında; ayrıca birbirinden
ayrı pilot ve yolcu harnesleri ile ara irtibat bağı (terazi). Motorlu ÇHHA
uçuşlarında; aracın tipine göre altimetre, sürat saati, hararet saati,
takometre koruyucu başlık ve telsiz, yüksek irtifa uçuşlarında ise ilave
teçhizat olarak oksijen tertibatı bulundurulması zorunludur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
SORUMLULUK, DENETLEME VE İŞLETME İZİNLERİ
SORUMLULUK :
MADDE
- 28 . Sportif havacılık
kuruluşları ve ferdi olarak ÇHHA ile uçan şahıslar bu yönetmeliğin kapsadığı
faaliyetlerin uygulanmasında aşağıda belirtilen hususların yerine
getirilmesinden sorumludurlar.
a. Bakanlık ve/veya Bakanliğın yetki verdiği
federasyon görevi yapacak kurum veya kuruluşun sorumlulukları :
(1) Çok
haf'ıf hava aracı sınıfına giren tüm araçların kayıtlarını tutmak.
(2) Çok
hafıf hava araçlarının uçuşa elverişlilik kontrollerini yapmak, araçların
sertifıkalarını (süreleri içinde) yenilemek, servis, bakım ekip ve
ekipmanlarını sağlamak.
(3) Düzenli
kontrol ve bakımları yapılmamış araçların uçmasına engel olmak.
(4) Kaza -
kırım sonucunda uçuşa elverişliliğini yitiren araçları kayıttan düşmek.
(5) Eğitim
yönetmelikleri hazırlamak.
(6)
Uçucuların eğitim ve standartlarını kontrol etmek, lisans sertifıka vermek ve
pilotlar ile ilgili dosya tutmak.
(7) Lisans
ve sertifıkaların imtiyazları dahilinde kullanılmalarını sağlamak.
(8)
Kulüplerde ve ticari havacılık şirketlerinde aranılacak özellikleri belirlemek.
(9) Devamlı uçulacak hava sahalarını belirlemek, SHGM'ne bildirmek ve kontrol etmek ve