Yamaç paraşütü 4 bölümde incelenir:

Kubbe
Askı İpleri
Taşıyıcı Kolonlar
Harnes (kuşam tertibatı)
KUBBE

Kubbe polyester veya naylon, hava geçirmeyen, kaplamalı özel bir kumaştan yapılır ve canlı parlak renklerle boyanırlar. Alt ve üst yüzeylerin dik parçalarla birleştirilmeleriyle oluşurlar. Böylece ortaya çıkan bu hava kanallarına sel adı verilir. Ön kenardaki uçları açıktır. Ön kenarlarına şeklini korumak ve kalkışta içine kolay hava girişini sağlamak için sert pilastik tabakalar dikilir. Geniş sel girişleri daha yavaş ve daha güvenli bir yamaç paraşütünü gösterir. Daha dar sel girişleri daha çok yüksek performansı amaçlayan paraşütlerde bulunur.

Her sel diğerlerinden iç sel duvarları ile ayrılmıştır. Bunlar kanatın seklini belirlerler. Çok sayıda sel duvarı daha istikrarlı daha düzgün bir şekil ortaya koyar. Bu duvarlarda birçok delik vardır. Böylece hava bir selden diğerine geçebilir. Buda iç basıncın ayarlanmasını sağlayarak kanatı şişirir. Tamamen şişirildiğinde aerofoil şeklini alır yani, alt yüzey daha düz, üst yüzey daha kamburumsu eğri bir şekil alır.

Maksimum kalınlık noktası, ön kenardan arkaya doğru giden çizginin yüzde 15 ile 30’u tarafından oluşturulur. Kanatın arka bölümü arka kenar ile sonlanır.

Tipik bir kubbede performansına bağlı olarak çok sayıda sel bulunur çoğunlukla orta bölümdeki seller, kenardaki sellere göre daha uzundur. Kubbe böylece elips şeklini alır. Bazı modern kubbelerde kanat uçlarında dik bölümler vardır, bunlara kulakta denir. Daha güvenli bir kubbe oluşturmak için eklenmektedir.

Bir yamaç paraşütünün kubbesi şişirilebilen bir kanattır. Bu nedenle bir serbest atlayış paraşütü olarak düşünülmemelidir. yamaç paraşütleri yerden koşarak kalkış için aynı zamanda uygun hava akımlarında süzülmek amacıyla kullanılmaktadır.

ASKI İPLERİ:

İpler çok dayanıklı malzemeden yapılmışlardır. İnce yapıları sürtünmeyi azaltmanın yanında hafif bir malzeme olarakta avantaj sağlar. Kevler ve darcon olmak üzere iki ana ip tipi vardır. Kevler, organik polyamid (karbon lifi) malzemedir ve çoğunlukla darcon (terylene) yada benzeri bir malzemeyle çevrelenmiştir.

İpleri daha iyi tanımak için kubbedeki bağlantı yerlerine göre değişik adlar verilir. Ön kenarlara bağlanan iplere ‘A’ ipleri denir. Arkaya doğru gittikçe ‘B’ ‘C’ ‘D’ ipleri olarak adlandırılırlar. Fren ipleri (kontrol ipleri) en arka kenara bağlanırlar ve renkleri diğerlerinden farklıdır.

TAŞIYICI KOLONLAR:

Taşıyıcı kolonlar, kubbe iplerini kuşama bağlarlar. Genellikle 25mm genişliğindedir. Kuşama karabinalar ile, ipler küçük metal (rabit) halkalar ile bağlıdırlar.

Taşıyıcı kolonlar, pilota kalkışta uygun tutunma yerleri sağlarlar. Kalkışı kolaylaştırmaktan öte farklı harnes kullanımına imkan tanırlar.

Bazı gelişmiş yamaç paraşütlerinde speed sistemi denilen hızlandırıcılar bulunurken bazılarında harnes kolonlara sabit olarak bağlanmıştır.

HARNES (KUŞAM TERTİBATI):

Yamaç paraşütlerinin harnesi basit olarak;

Tahtadan yada sert plastikten yapılan oturma yerleri,
Sağlam dokunmuş kumaştan yapılan sırt bölgesi,
Bacak ve göğüs kolonlarından oluşur.

Bazı harneslerde çapraz kolonlar bulunur. Bunlar kubbeyi daha güvenli tutmak için pilotun vücut hareketini doğrudan yukarıya iletmesini engelleyen bir yapıları vardır.

Gelişmiş harneslerin, hızlandırıcı (speed sistem) bağlantıları, sırt koruyucusu, hava yastığı, yedek paraşüt bölümü gibi avantajları vardır. Bütün harnesler pilotun vücut yapısına göre ayarlanabilir.

başa dön

Dünyada ve Türkiye’de Yamaç Paraşütçülüğü

1940 Yıllarında, Wright kardeşler başarılı ilk uçuşlarının yanında birkaç parça perde kumaşından yaptıkları bir tür uçurtmayla başka bir havacılık olayına da öncülük etmişlerdir. Daha sonraları esnek yapıya sahip kanatlar üzerinde çalışma ve deneyler yapılmış, 1948’de basit yelken kanatlar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmalar sırasında kanatların bir bot, araba yada bir kişi tarafından yerden kaldırılması önemli bir gelişmeydi.

1961’den sonra kendi şişebilen ve süzülerek uçan paraşüt düşünülmeye başlandı.1968’de koşarak yada ayakta kalkış üzerinde makale ve el kitapları yayınlandı. Bununla beraber 1980’lere kadar paraşütle yamaçtan düzenli olarak koşarak kalkış yapılmadı. İlk olarak Fransa ve İsviçre Alp’lerindeki bir gurup pilot, yelken kanat pilotlarına özenerek dik yamaçlardan koşarak kalkış yapmaya başladılar. Böylece yamaç paraşütçülüğü giderek yaygınlaşmaya başladı. Antarktika dışında bütün kıtalarda dağlarda rengarenk yamaç paraşütleri görülmeye başlandı.

İlk yamaç paraşütleri, uçaktan yapılan serbest atlayış paraşütlerinin açılışı sırasındaki basınca dayanıklılığına göre dizayn edildi. Ancak daha sonra bunun gerekli olmadığı görüldü ve kubbeler hava geçirmez kumaştan üretilmeye başlandı. Çok kısa bir süre sonra yamaç paraşütleri kökenleri olan serbest atlayış paraşütlerden çok farklı bir yapı kazandılar ve yüksek kaldırma gücüne sahip aerofoil yapıyla birlikte daha geniş kanat açıklığıyla yelken kanatlara şekil olarak benzemeye başladılar.

Bu gelişmeye paralel olarak eğitim-öğretim programları düzenlendi. Termik ve yamaç rüzgarı kaldırıcıları kullanılarak uzun mesafe uçuşları gerçekleştirildi. Yamaç paraşütlerinin gelişmesine paralel olarak masraflar ve öğrenmek için geçen süre arttı.

Hızlı gelişmeyle beraber çeşitli ciddi kazalarda olmuş, yüksek emniyet ve performansı arttırmak amacıyla üreticiler her yıl yeni gelişmelerle yamaç paraşütleri üretip bunları teste tabi tutmaya başlamışlardır.

Bugün yamaç paraşütçülüğü en ucuz ve hafif hava aracı ve doğayla iç içe olmasından dolayı geniş bir kitle tarafından tutulup sevilmiş ve dünya sanayi ürünü konumuna gelmiştir.

Türkiye’de yamaçtan koşarak uçuş denemeleri, 1985’te ilk olarak serbest atlayış paraşütleri ile yapılmış, 1988’den itibaren yamaç paraşütleri sınırlı bir kitle tarafından ferdi olarak kullanılmaya başlanmıştır.

1992 yılından sonra yamaç paraşütçülüğü kulübümüz tarafından yapılmaya başlanmıştır.1992 yılından 2001 yılına kadar ~460 kişi bu sporu öğrenmek amacıyla kulübümüzden ders almıştır.

başa dön

Sıkça sorulan sorular

-Yamaç paraşütü nedir?

Yamaç paraşütü rüzgar, ağırlık ve pilotun kas gücü dışında enerjiye ihtiyaç göstermeyen uçmak için dizayn edilen ayak gücüyle havalanan bir kanattır (Canopy).

Yamaç paraşütüyle her 1000 m de 3 dakika düşüş yaşanır. Ancak yükselme hızı iniş hızından fazla olursa 1-3 saatlik uçuşlar yapılabilir. Yamaç paraşütleri süzülme uçuşları için dizayn edilmişken, serbest düşüş paraşütleri iniş için dizayn edilmiştir. Yamaç paraşütleriyle 11 saat havada kalma ve 320 km uzaklığa gitme rekorları kırılmıştır.

-Yamaç paraşütü güvenlimidir?

Yamaç paraşütü tüm doğa sporları gibi belli bir risk taşır. Herhangi bir hava şartında gerekli güvenliği sağlamak, sürekli güvenlik şartlarına uymak bu riskleri en aza indirir. Uçuş güvenliğinde en önce sağlanacak şeyler şunlardır. Pilot yeteneği, yeterli bilgi, güvenlik ekipmanı. Eğer bu koşullarla düşük hızlar ve yamaç paraşütünün sabitliği bir araya gelirse insanoğlunun en eski ve en büyük rüyasının gerçekleştirilmesinde (tek başına uçuş) güvenli ve kolay bir yolu sağlar.

-Yamaç paraşütünü tek başına öğrenebilir miyim?

Yamaç paraşütünün en basit hava aracı olduğu doğrudur. Pek çok insan kalkışı, dönüşü ve havalanışı birkaç saat içinde öğrenebilir. Bu öğrenme ancak kısmen mümkün olabilir. Bu eğitim ortamında bilgili eğitmenler güvenlik ve hava şartlarını kontrol ederek güvenli bir ortam sağlar. Ancak bu durumda uçuş için gerekli kararların tümünün tek başına alınması düşünülemez. Güvenlik için hava ekipmanı ve güvenlik tedbirleri için gerekli bilgilerin edinilmesi gerekir. Pilot sertifika programı (Amerika için) bu eğitimleri vermektedir. U.S.H.G.A. (United Hang-gliding Association) TEK BAŞINA YAMAÇ PARAŞÜTÜ ÖĞRENMENİN ÇOK TEHLİKELİ OLDUĞUNU söylemektedir.

-Yamaç paraşütüyle bir uçurumdan atlanabilir mi?

Yamaç paraşütüyle hiçbir zaman boşluğa atlanılmaz. Kanat, yamaç dan koşarak doldurulur ve daha sonra süzülerek uçulur. Eğer atlanırsa kanat dolmayacak ve serbest düşüşü olacaktır.

-Ne kadar yükseklikte uçulur?

Başlangıçta eğitim için yerde alçak alanlardan uçma denenir. İlerleyince daha yüksekten uçulabilir. Tecrübeliler deniz seviyesinden 10.000ft yükseklikte dahi uçabilirler.

-Bir yamaç paraşütünün ana parçaları nelerdir?

Kanat, (Canopy, glider), ipler, Harness ana parçalardır .Ayrıca hız ve yönü belirleyen fren ipleri, harness ile ipleri birleştiren karabinler bulunur.

-Yamaç paraşütü (Paraglider) bir serbest düşüş paraşütüyle (Parachute) aynı özellikte midir?

Yamaç paraşütü havada süzülmeyi sağlayan modern bir kanattır. Koşarak harekete geçirilir, yapısı daha hafiftir ve çok hızlı düşüşlerde hava hızına dayanamaz. Yamaç paraşütü normal bir paraşütten daha fazla hücre (Cell) içerir ve daha incedir, kumaşı geçirgen değildir.

-Delta kanat (Hang-glider) ile yamaç paraşütü (Paraglider) arasında ne gibi farklar vardır?

Delta kanat iskeletin kanat şeklini oluşturduğu pilotun yatay durduğu bir kanattır. Yamaç paraşütünde kanat şekli hava basıncıyla oluşturulur ve pilot asılı durumda oturur veya dik pozisyondadır. Delta kanatlar daha hızlı bir yapıya sahiptir ve dolayısıyla daha tehlikelidir.

-Delta kanat kullanmasını bilen bir kişi neden yamaç paraşütü öğrenmeyi ister?

Yamaç paraşütü küçük boyutlarda olduğu için taşınması kolaydır. Delta kanatın taşınması için araç gerekir, ayrıca kurulması zaman alır. Yamaç paraşütünü öğrenmek daha kolaydır.

-Bir yamaç paraşütünün ömrü ne kadardır?

Güneş ışınları YP nin ömrünü bazı bölgelerde 3 yıl olarak belirler. Ancak bu süre UV ışınlarına maruz kalma ve kullanma sıklığıyla değişir.

-Yamaç paraşütü alırken nelere dikkat etmek gerekir?

Eğer yeni bir kanatsa öncelikle sınıfınıza uygun olmalıdır.

Başlangıç (DHV 1) sınıfı kanatlar çok sabit fakat yavaştır ve yüksek çöküş hızına sahiptir, güvenlidir

Performans kanatlar ve orta sınıf kanatlar (DHV 1-2/2 yada Afnor Standart/Performans) ise hızlı ve aynı zamanda satabildir

Yüksek performans veya yarış kanatları kesinlikle hafta sonu uçuşu için olamaz. Bu kanat çok hızlıdır ve çok fazla pilot yeteneği gerektirir.

Eğer kullanılmış bir kanat alınıyorsa:

Mümkünse geçirgenlik testi yapılmalıdır (normalde kanat kumaşları geçirgen değildir). Ne kadar süre uçtuğu önemlidir. Kıyı kesimde 100 saat öğleden sonraları uçan bir kanat, yükseklerde öğle öncesinde 40 saat uçan bir kanattan daha iyi durumdadır. Ayrıca kilonun kanata uygunluğu kontrol edilir.

-Yamaç Paraşütü yapmak için eğitim almak zorunlu mudur ?

Evet. Bu sporun güvenli bir şekilde öğrenilip sürdürülebilmesi için deneyimli pilotların gözetiminde belirli bir eğitim programını takip etmek zorunludur. Yamaç paraşütçülüğünün bir kitaptan veya bir "arkadaş"tan öğrenilemeyeceği bilinmelidir.

-Yamaç Paraşütü yapmak için sertifika veya lisans gerekli mi ?

Türkiye'de henüz bu spor için yaygın bir altyapı oluşmadığı gibi bir Yamaç Paraşütü Federasyonu da mevcut değil. Bazı kurslar sertifika veriyorlarsa da bu belgenin bugün için fazla bir önemi olduğu söylenemez.

-Yamaç Paraşütü sporcusu olmak için gereken nitelikler nelerdir ?

Yamaç Paraşütü sporcusu olmak için gereken şartlar otomobil sürücüsü olmak için gerekli şartlara benzer. Görme ve duyma yeteneklerinde bir sorun olması (gözlük veya işitme cihazı kullanmakta bir sakınca yoktur), ciddi bir kalp rahatsızlığı, epilepsi gibi sağlık sorunları engel teşkil eder. Pilot adayı 60-70 m. lik bir tepeye tırmanabilmeli, yürümesini ve koşmasını güçleştirecek bir fiziksel sorunu olmamalıdır. Paraşütler değişik kilo gruplarına göre farklı ebatlarda üretildiğinden 48-120 kg arasındaki herkes aynı güvenlikte uçabilmektedir. Aile onayıyla 16-17 yaş grubundakiler de bu sporu yapabilirler. Burada sayılan sağlık koşullarına sahip olunduğu sürece yaş için bir üst limit yoktur. Bayanlar için ideal bir spordur.

Görüldüğü gibi yamaç paraşütçülüğü, yeterli bir fiziksel sağlık dışında hiçbir ek yetenek ya da nitelik gerektirmemektedir.

Başlangıç kursu ne kadar sürer ve içeriği nedir ?

Başlangıç kursu 8-10 saatlik bir teorik dersi, öğrenilenlerin test edileceği bir sınavı, ortalama 20 dakikalık bir yer eğitimini ve 60-100 m. irtifadan gerçekleştirilecek min. 10 uçuşu kapsar. Yani bir haftadan az bir süre içinde ilk uçuş maceranızı yaşamış olacaksınız.

-Bu sporun bireysel maliyeti nedir ? Bir paraşüt satın almak zorunda mıyım ?

Sistemli bir şekilde kurs veren tüm organizasyonlar eğitim süresince gerekli paraşüt ve diğer malzemeyi (kurs ücretine ek bir ücret talep etmeksizin) öğrenciye temin ederler. Sporu sürdürmek isteyen öğrenci kurs sonrası yine klübünün paraşütlerinden, klüp gezilerinde veya kiralama yoluyla yararlanabilir. Kurs için dizayn edilen eğitim amaçlı paraşütler, öğrenci yeterli deneyime ulaştıktan sonra tamamen terk edileceğinden özellikle ilk 3 ay içerisinde paraşüt satın almak gerekmediği gibi hiç de iyi bir fikir değildir. Uçuş için özel bir giyim gerekli değil ancak bir rüzgarlık ile bir çift bot tavsiye edilir.

-Bir yamaç paraşütünü nereden satın alabilirim ?

Yurt içinde bugün için çok fazla seçenek olduğu söylenemez. Ticari kurslar ile bazı pilotlar yeni ve ikinci el satışı yapıyorlar. http://www.ucman.com.tr

-Yamaç Paraşütü yarışmalarında zaman zaman kazalar olmakta. Yamaç Paraşütçülüğü tehlikeli bir spor mudur ?

Yamaç Paraşütçülüğü kurallarına uygun olarak ve limitleri zorlanmadan yapıldığı sürece herhangi bir diğer spor dalı kadar güvenlidir. Bu sporun yarışmalarında maksimum performans amacıyla stabilitesi daha düşük olan yarışma tipi kanatlar kullanılarak belli ölçüde risk alınmaktadır. Bu durum şuna benzer : Sürücü belgesi almakta bir gariplik yoktur ; otomobilinizi 200 km. hızla kullanmak veya rallilere katılmak ise sizin bileceğiniz bir iştir.

-Yamaç paraşütü ile ilgili yayınlar nelerdir?

KİTAPLAR

Paragliding The Complete Guide, by Noel Whittall, ISBN 1 85688 043 5 or ISBN 1 85688 049 4

Touching Cloudbase - The Complete Guide To Paragliding. Currer & Cruickshank, ISBN 0-948135-27-1

Paragliding Flight - Walking On Air. Dennis Pagen, ISBN 0-936310-09-X

Paragliding - Alpha Flight. Mark Wright Published by Airtek

Paragliding - A Pilot's Training Manual. Mike Meier, Published by Wills Wing

DERGİLER

Paragliding Magazine 8901 Rogue River Hwy. Grants Pass, OR 97527 Phone: 803.582.1467 Fax: 503.582.3522

Parapente mag - french magazine Subscription - BP 260 92212 St-Cloud Cedex, France (1)47-11-21-49

Fly and Glide - German Magazine dsb Abo-Betreuung GmbH D-74168 Neckarsulm Tel. (130)837596

Parapente - Vuelo Libre - Spanish Magazine Editorial Perfils Aptdo. 794, 25080-Leida Tel (973)234453 Fax (973)221670

başa dön